Odroczenie wykonania kary przesuwa termin rozpoczęcia odbywania kary pozbawienia wolności, a przerwa w wykonaniu kary pozwala skazanemu, który już ją odbywa, czasowo opuścić zakład karny. W obu przypadkach sąd bierze pod uwagę przede wszystkim stan zdrowia skazanego (choroba psychiczna lub inna ciężka choroba, gdy odroczenie lub przerwa są obowiązkowe) oraz ważne względy rodzinne i osobiste (gdy sąd może je zastosować). Są to instytucje prawa karnego wykonawczego, o których decyduje sąd penitencjarny, a wniosek warto złożyć jeszcze przed upływem terminu stawiennictwa w zakładzie karnym. Kancelaria w Sosnowcu przygotowuje wnioski o odroczenie i przerwę oraz reprezentuje skazanych przed sądem.
Autor: adwokat Paulina Leszczyńska. Treść zaktualizowano: 14 października 2026 r. Pozostałe tematy opisuje strona Prawo karne.
O tym, która instytucja jest właściwa, decyduje moment, w którym skazany ubiega się o pomoc: przed rozpoczęciem kary czy po jej rozpoczęciu.
Dotyczy skazanego, który nie rozpoczął jeszcze odbywania kary. Przesuwa termin rozpoczęcia, gdy stoi temu na przeszkodzie stan zdrowia albo gdy natychmiastowe wykonanie byłoby zbyt dotkliwe dla skazanego lub rodziny.
Dotyczy skazanego, który już odbywa karę. Pozwala czasowo opuścić zakład karny z powodu choroby albo ważnych względów rodzinnych lub osobistych.
| Instytucja | Kiedy | Czas lub uwaga |
|---|---|---|
| Odroczenie obligatoryjne | Choroba psychiczna lub inna ciężka choroba uniemożliwiająca wykonanie kary | Do ustania przeszkody |
| Odroczenie fakultatywne | Natychmiastowe wykonanie kary byłoby zbyt dotkliwe dla skazanego lub jego rodziny | Czasowe, zazwyczaj do roku, w niektórych sytuacjach dłużej |
| Przerwa obligatoryjna | Choroba psychiczna lub inna ciężka choroba uniemożliwiająca dalsze odbywanie kary | Do ustania przeszkody |
| Przerwa fakultatywna | Ważne względy rodzinne lub osobiste | Czasowa, sąd może nałożyć obowiązki |
| Ograniczenie | Ponowna przerwa po poprzedniej | Co do zasady nie przed upływem roku od zakończenia poprzedniej |
Odroczenie obligatoryjne (choroba). Sąd odracza wykonanie kary, jeżeli skazany jest dotknięty chorobą psychiczną lub inną ciężką chorobą uniemożliwiającą wykonanie kary. O ciężkiej chorobie mówi się wtedy, gdy umieszczenie skazanego w zakładzie karnym mogłoby zagrażać jego życiu albo spowodować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia. Odroczenie trwa wówczas do czasu ustania przeszkody, a podstawowe znaczenie ma dokumentacja medyczna, niekiedy także opinia biegłego lekarza.
Odroczenie fakultatywne (sytuacja rodzinna lub osobista). Sąd może odroczyć wykonanie kary, jeżeli jej natychmiastowe wykonanie pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki. Dotyczy to na przykład:
Odroczenie z tych przyczyn jest co do zasady czasowe, zazwyczaj do roku, a w niektórych sytuacjach przewidzianych w przepisach może trwać dłużej. Sąd może zastosować wobec skazanego warunki, takie jak obowiązek podjęcia starań o pracę, zgłaszania się w określonych odstępach czasu na policję albo poddania się leczeniu lub rehabilitacji. Odroczenie może być udzielane kilkakrotnie, jednak łączny okres odroczenia jest ograniczony przepisami.
Przerwa obligatoryjna (choroba). Sąd penitencjarny udziela przerwy, jeżeli skazany zachorował na chorobę psychiczną lub inną ciężką chorobę, która uniemożliwia dalsze odbywanie kary, w szczególności gdy pobyt w zakładzie karnym zagrażałby jego życiu lub zdrowiu. Przerwa trwa wtedy do czasu ustania przeszkody.
Przerwa fakultatywna (względy rodzinne lub osobiste). Sąd może udzielić przerwy również wtedy, gdy przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste, na przykład poważna choroba lub śmierć bliskiej osoby, konieczność zapewnienia opieki dzieciom albo osobie niesamodzielnej, istotne sprawy życiowe lub zawodowe, których nie można załatwić z zakładu karnego. Przerwa z tych powodów ma co do zasady charakter czasowy, a sąd może zobowiązać skazanego do określonych obowiązków, na przykład zgłaszania się do policji lub podjęcia leczenia. Szczegółowo opisuje ją strona o przerwie w wykonaniu kary.
Wniosek o odroczenie składa się do właściwego sądu, a o przerwę do sądu penitencjarnego. Uzasadnienie wspiera się dokumentami:
Z wnioskiem o odroczenie warto wystąpić jeszcze przed upływem terminu stawiennictwa w zakładzie karnym. Wniosek o przerwę może złożyć skazany, jego obrońca, a także dyrektor zakładu karnego. Sąd rozpoznaje sprawę i wydaje postanowienie, od którego przysługuje zażalenie.
Jeżeli skazany nie spełnia warunków odroczenia lub przerwy, rozważa się inne rozwiązania, na przykład dozór elektroniczny lub warunkowe przedterminowe zwolnienie. W niektórych sytuacjach możliwe jest także wstrzymanie wykonania orzeczenia. Kancelaria pomaga ocenić, który wniosek będzie w danej sprawie właściwy, i przygotować go wraz z dokumentami.
Kancelaria ocenia podstawy odroczenia lub przerwy, zbiera dokumentację, przygotowuje wnioski i zażalenia oraz reprezentuje skazanych przed sądem. Ze względu na krótkie terminy, na przykład stawiennictwa w zakładzie karnym, o pomoc warto zwrócić się jak najszybciej. Pierwszą rozmowę można odbyć w kancelarii w Sosnowcu albo w formie porady prawnej online.
Odroczenie dotyczy skazanego, który nie rozpoczął jeszcze odbywania kary, a przerwa skazanego, który już ją odbywa. Obie instytucje opierają się na podobnych przesłankach: stanie zdrowia oraz ważnych względach rodzinnych lub osobistych.
Gdy skazany jest dotknięty chorobą psychiczną lub inną ciężką chorobą uniemożliwiającą wykonanie kary. Odroczenie trwa wtedy do czasu ustania przeszkody.
W określonych sytuacjach tak. Sąd może odroczyć wykonanie kary, jeżeli jej natychmiastowe wykonanie pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla skazanego lub jego rodziny, na przykład przy opiece nad małym dzieckiem lub osobą chorą. Decyzja zależy od okoliczności.
Odroczenie z powodów rodzinnych lub osobistych jest co do zasady czasowe, zazwyczaj do roku, a w niektórych sytuacjach może trwać dłużej. Łączny okres odroczenia jest ograniczony przepisami.
Skazany, jego obrońca i dyrektor zakładu karnego. Wniosek rozpoznaje sąd penitencjarny, a od jego postanowienia przysługuje zażalenie.
Co do zasady ponowna przerwa nie może zostać udzielona przed upływem roku od zakończenia poprzedniej i powrotu do zakładu karnego, chyba że zachodzi choroba psychiczna lub inna ciężka choroba albo wypadek losowy.
Od postanowienia przysługuje zażalenie. Można też rozważyć inne instytucje, na przykład dozór elektroniczny, jeżeli skazany spełnia warunki.
Aby omówić swoją sprawę, wystarczy zadzwonić pod numer +48 606 823 679 albo skorzystać z formularza kontaktowego. Kancelaria Adwokacka Adwokat Paulina Leszczyńska mieści się w Sosnowcu przy ul. Tetmajera 10 lok. 5, a sprawy prowadzi także dla klientów z okolicznych miast i z innych stron kraju.
Informacje zamieszczone na tej stronie mają charakter ogólny i nie stanowią porady prawnej w indywidualnej sprawie. Przepisy oraz ich wykładnia mogą ulegać zmianom, dlatego przed podjęciem decyzji warto skonsultować swoją sytuację z adwokatem.