Plan spłaty a najniższa krajowa – ile zostaje z pensji?

Plan spłaty a najniższa krajowa – ile zostaje z pensji? – grafika wpisu

W planie spłaty wierzycieli sąd ustala miesięczne spłaty tak, aby dłużnik miał środki na utrzymanie siebie i osób, które utrzymuje. Nie ma jednej kwoty, która „zawsze zostaje z pensji”: sąd bierze pod uwagę zarobki, koszty mieszkania i leczenia, liczbę osób na utrzymaniu oraz wysokość zadłużenia. Najniższe wynagrodzenie bywa punktem odniesienia w ocenie sytuacji dłużnika, ale nie jest sztywnym progiem w przepisach.

Poniżej opisujemy, jak wygląda plan spłaty, od czego zależy wysokość miesięcznych spłat i kiedy plan można zmienić. Ogólne informacje znajdziesz na stronie plan spłaty i umorzenie zobowiązań.

Czym jest plan spłaty wierzycieli

Plan spłaty ustala sąd po zakończeniu fazy likwidacyjnej, w której syndyk sprzedaje majątek upadłego. Określa, ile i jak długo dłużnik spłaca zobowiązania ze swoich bieżących dochodów. Po wykonaniu planu sąd może umorzyć pozostałe zobowiązania, z wyjątkiem tych, których umorzyć nie można. Plan ustala się co do zasady na okres nie dłuższy niż 36 miesięcy. W szczególnych sytuacjach, na przykład gdy dłużnik w sposób zawiniony doprowadził do niewypłacalności, plan może być dłuższy, nawet do 7 lat. Gdy dłużnik spłaci znaczną część zobowiązań, okres może być krótszy.

Od czego zależy kwota spłat

Sąd ocenia, jakie miesięczne spłaty są realne i nie pozbawiają dłużnika środków na życie. Znaczenie mają:

  • dochody dłużnika i możliwości zarobkowe,
  • koszty utrzymania dłużnika i osób na jego utrzymaniu (dzieci, małżonek),
  • potrzeby mieszkaniowe, koszty leczenia i leków,
  • wysokość niezaspokojonych wierzytelności, czyli ile do spłaty zostało,
  • stopień zaspokojenia wierzycieli w poprzedniej fazie postępowania.
OkolicznośćJak może wpływać na plan
Niższe dochody i duże koszty utrzymaniaNiższe miesięczne spłaty
Osoby na utrzymaniuWyższa kwota pozostawiona dłużnikowi
Wyższe dochodyWyższe spłaty lub krótszy okres
Zawiniona niewypłacalnośćDłuższy okres planu

Najniższa krajowa a plan spłaty

W rozmowach o oddłużeniu często pada pytanie, czy dłużnikowi musi zostać „najniższa krajowa”. Przepisy nie mówią tego wprost. Sąd ustala spłaty tak, aby dłużnik mógł zaspokoić podstawowe potrzeby życiowe swoje i rodziny. Przy niskich dochodach oznacza to często niskie spłaty lub okres, w którym spłaty są symboliczne. Konkretne kwoty zależą od indywidualnej sytuacji i decyzji sądu, dlatego warto przygotować dokładne zestawienie dochodów i wydatków.

Co może zmienić plan spłaty

Plan nie jest ostateczny. Jeżeli sytuacja dłużnika zmieni się w trakcie jego wykonywania, możliwe są następujące kroki:

  1. Zmiana planu, gdy dochody wzrosły lub spadły, albo gdy zmieniły się koszty utrzymania.
  2. Uchylenie planu i umorzenie zobowiązań, gdy niewykonanie planu wynika z trwałych okoliczności niezależnych od dłużnika, na przykład ciężkiej choroby.
  3. Uchylenie planu w sytuacjach, gdy dłużnik nie wykonuje go bez uzasadnionej przyczyny.

Każdy z tych wariantów ocenia sąd po wysłuchaniu stron. Warto zachować dokumenty potwierdzające zmiany: zwolnienia lekarskie, wypowiedzenia, nowe umowy o pracę, rachunki.

Jak się przygotować

Przed rozprawą w sprawie planu spłaty przydatne są: zaświadczenia o dochodach, wyciągi z konta, rachunki za mieszkanie i media, dokumentacja medyczna, informacje o osobach na utrzymaniu. Im pełniejszy obraz sytuacji dłużnika, tym łatwiej sądowi ustalić realistyczne spłaty.

Jak wygląda cała droga od wniosku do oddłużenia, opisujemy w artykule od wniosku do planu spłaty. Koszty procedury omawiamy w tekście ile kosztuje upadłość konsumencka, a sprawy rachunku i wynagrodzenia w artykule kiedy syndyk zdejmuje blokadę z konta.

Przykład poglądowy: dwie podobne sytuacje, różne spłaty

Dwóch dłużników może mieć ten sam dochód i podobne zadłużenie, a mimo to sąd ustali dla nich różne spłaty. Osoba samotnie wychowująca dwoje dzieci, płacąca czynsz w dużym mieście i leczącą przewlekłą chorobę, zwykle ma mniej środków, które mogą trafić do wierzycieli, niż osoba bezdzietna z niskimi kosztami utrzymania. Nie wynika to z wzoru ani tabeli, lecz z oceny okoliczności konkretnej sprawy. To przykład ilustracyjny, a nie zapowiedź wyniku w czyjejś sprawie.

Czego plan spłaty zwykle nie obejmuje

Umorzenie po wykonaniu planu nie dotyczy wszystkich długów. Przepisy wyłączają z niego między innymi część zobowiązań alimentacyjnych, renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby czy uszczerbku na zdrowiu oraz niektóre kary i grzywny. Pełna lista wynika z ustawy, a jej zastosowanie zależy od rodzaju długu. Warto sprawdzić ją przed złożeniem wniosku, aby nie liczyć na oddłużenie tam, gdzie nie jest ono możliwe. Szerzej piszemy o tym na stronie upadłość a alimenty i inne zobowiązania.

Obowiązki dłużnika w trakcie wykonywania planu

Plan spłaty to nie tylko miesięczne wpłaty. W jego trakcie upadły powinien:

  • informować o zmianach, takich jak utrata lub zmiana pracy, wzrost dochodów, zmiana adresu czy zmiana liczby osób na utrzymaniu,
  • dokonywać spłat terminowo i zachowywać potwierdzenia przelewów,
  • unikać nowych zobowiązań, które nie są konieczne, ponieważ mogą wpływać na ocenę jego sytuacji,
  • współpracować z sądem i syndykiem, na przykład odpowiadać na wezwania i składać wymagane wyjaśnienia.

Niewykonywanie planu bez uzasadnionej przyczyny może prowadzić do jego uchylenia. Dlatego lepiej zgłosić problem wcześniej, niż czekać na zaległości.

Najczęstsze pytania

Czy plan spłaty zawsze trwa 36 miesięcy?

Nie zawsze. To okres typowy, ale może być dłuższy, gdy niewypłacalność była zawiniona, albo krótszy, gdy dłużnik spłaci znaczną część zobowiązań.

Czy sąd może ustalić plan z bardzo niskimi spłatami?

Tak. Przy niskich dochodach i dużych kosztach utrzymania miesięczne spłaty mogą być niewielkie. Ważne, aby dłużnik udokumentował swoją sytuację.

Co jeśli stracę pracę w trakcie planu?

Można wnieść o zmianę planu, a w szczególnych sytuacjach o jego uchylenie i umorzenie zobowiązań. Warto zbierać dokumenty o utracie dochodów i poszukiwaniu pracy.

Czy wszystkie długi zostaną umorzone po planie spłaty?

Nie. Przepisy wymieniają zobowiązania, których umorzyć nie można, na przykład niektóre należności alimentacyjne. Szczegóły opisujemy na stronie o planie spłaty.

Czy mogę zmienić plan, gdy wzrosną moje zarobki?

Zmiana dochodów to jedna z okoliczności, które mogą uzasadniać zmianę planu, zarówno w górę, jak i w dół. O zmianie decyduje sąd po wysłuchaniu stron, dlatego dochody trzeba dokumentować.

Czy w trakcie planu mogę zaciągać nowe zobowiązania?

Nowe zobowiązania mogą wpływać na ocenę sytuacji dłużnika. Przed ich zaciągnięciem warto skonsultować się z adwokatem.